Chào bạn, mình tin rằng có lẽ ít nhất một lần trong đời, bạn đã từng cảm thấy chơi vơi trước tương lai. Những lo âu về công việc, các mối quan hệ, hay những thay đổi bất ngờ của cuộc sống cứ thế ập đến, khiến ta khó mà tìm được một điểm tựa vững vàng. Trong những khoảnh khắc như vậy, việc tìm giá trị cốt lõi của bản thân trở thành một chiếc neo cảm xúc, giúp chúng ta giữ được bình an bất định, dù cho dòng đời có cuộn chảy mạnh mẽ đến đâu.
Xã hội hiện đại mang đến vô vàn cơ hội nhưng cũng đi kèm với sự hỗn loạn và không ngừng biến đổi. Áp lực phải “thành công”, phải “hoàn hảo” từ bên ngoài, cộng với những kỳ vọng tự đặt ra, đôi khi khiến chúng ta quên mất điều gì thực sự quan trọng với mình. Khi không có la bàn định hướng, mỗi quyết định trở thành một cuộc chiến, và mỗi bước đi đều tiềm ẩn nỗi sợ hãi về những gì có thể sai.
Bài viết này không hứa hẹn sẽ đưa ra công thức thần kỳ để giải quyết mọi vấn đề. Bởi vì, thực tế là không có công thức nào có thể giải quyết được tất cả. Điều mình muốn chia sẻ với bạn hôm nay là một bài tập thực tế, một hành trình tự khám phá bản thân qua 3 bước, giúp bạn từng chút một nhận diện và kết nối lại với những giá trị nền tảng của mình. Khi bạn hiểu rõ điều gì là quý giá nhất đối với mình, bạn sẽ có một sức mạnh nội tại để đối mặt với mọi cơn bão, không chỉ để sống sót mà còn để phát triển, để sống một cuộc đời có ý nghĩa và tràn đầy sự bình yên, bất kể hoàn cảnh bên ngoài.
Mình hiểu, đôi khi chỉ ngồi xuống và nghĩ về “giá trị cốt lõi” thôi cũng đủ khiến ta cảm thấy áp lực. Nó có vẻ như là một khái niệm quá lớn lao, quá triết lý, phải không? Nhưng hãy tin mình, nó đơn giản hơn bạn nghĩ nhiều. Nó không phải là một bài kiểm tra mà bạn có thể đậu hay rớt. Nó là một cuộc trò chuyện chân thành với chính mình, là một hành trình lắng nghe tiếng nói bên trong, và mình sẽ cùng bạn đi từng bước nhỏ trên hành trình ấy.
Hãy chuẩn bị một cuốn sổ, một cây bút, và một không gian yên tĩnh. Có thể là bên cạnh ly trà nóng hổi, dưới ánh đèn vàng ấm áp vào một buổi tối muộn, hoặc bất cứ khi nào bạn cảm thấy mình sẵn sàng lắng nghe bản thân. Chúng ta sẽ bắt đầu nhé.
Tìm giá trị cốt lõi, bình an bất định: Vì sao bạn cần một công cụ như…
Mình tin rằng, mỗi người trong chúng ta đều khao khát một sự bình yên nội tại, một cảm giác vững chãi dù thế giới bên ngoài có đảo điên đến mấy. Nhưng làm sao để có được điều đó khi mà mọi thứ cứ thay đổi liên tục, và nỗi sợ hãi về tương lai dường như là một người bạn đồng hành không mời mà đến?
Hãy thử tưởng tượng bạn đang đi thuyền trên một vùng biển động. Nếu con thuyền không có mỏ neo, nó sẽ bị sóng đánh dạt đi khắp nơi, có nguy cơ va vào đá ngầm hoặc lạc mất phương hướng. Tương tự như vậy, trong cuộc đời, khi chúng ta không có “mỏ neo” là những giá trị cốt lõi, ta dễ dàng bị cuốn vào vòng xoáy của những kỳ vọng bên ngoài, những áp lực xã hội, hay những lời phán xét từ người khác. Chúng ta có thể dành cả đời để chạy theo những thứ mà thực chất không mang lại cho mình hạnh phúc đích thực.
Chị Linh, một người bạn 32 tuổi của mình, từng chia sẻ về giai đoạn chị ấy cảm thấy vô cùng lạc lõng. Chị tốt nghiệp loại giỏi, có công việc ổn định ở một tập đoàn lớn với mức lương đáng mơ ước. Theo mọi tiêu chuẩn xã hội, chị ấy là người thành công. Thế nhưng, mỗi sáng thức dậy, chị lại cảm thấy trống rỗng và mệt mỏi. “Mình làm tất cả những điều này vì cái gì nhỉ?” chị tự hỏi. “Tiền bạc, danh vọng, chúng có vẻ quan trọng, nhưng sao mình vẫn thấy thiếu một điều gì đó lớn lao hơn?”.
Câu chuyện của chị Linh không phải là hiếm. Rất nhiều người trong chúng ta đang sống theo một “kịch bản” được viết sẵn bởi người khác, hoặc bởi những định nghĩa thành công chung chung. Chúng ta làm việc chăm chỉ, mua sắm những món đồ đắt tiền, cố gắng đạt được những mục tiêu mà ai đó bảo là “nên làm”. Nhưng rồi, khi có được tất cả, ta lại nhận ra một lỗ hổng lớn trong tâm hồn mình.
Việc tìm giá trị cốt lõi không chỉ giúp bạn định hướng cuộc đời mình theo cách chân thực nhất mà còn là một tấm khiên vững chắc bảo vệ bạn khỏi những tác động tiêu cực. Khi bạn biết mình đề cao điều gì – ví dụ như sự chân thật, sự kết nối, sự tự do hay sự sáng tạo – bạn sẽ dễ dàng hơn trong việc đưa ra các quyết định, dù là nhỏ nhất hay lớn nhất. Bạn sẽ không còn phải đấu tranh nội tâm quá nhiều khi đứng trước các lựa chọn, vì bạn đã có một “kim chỉ nam” dẫn đường. Và đó chính là bí quyết để có được bình an bất định: không phải là không có sóng gió, mà là có một chiếc neo đủ mạnh để giữ con thuyền của bạn vững vàng giữa biển khơi.
Khi bạn sống đúng với giá trị của mình, bạn sẽ cảm thấy một sự hài hòa sâu sắc từ bên trong. Mỗi hành động, mỗi lời nói, mỗi lựa chọn đều trở nên ý nghĩa, bởi vì chúng được dẫn dắt bởi điều mà bạn thực sự tin tưởng và trân trọng. Đó là lúc bạn bắt đầu kiến tạo một cuộc đời do chính mình thiết kế, chứ không phải là một cuộc đời vay mượn từ ai khác. Và niềm bình an sẽ không còn là một trạng thái nhất thời mà là một nền tảng vững chắc, một ngôi nhà ấm áp mà bạn luôn có thể trở về, bất kể những xáo trộn bên ngoài.
Vậy thì, chúng ta hãy cùng bắt đầu hành trình này, từng bước một, bạn nhé.
Tìm giá trị cốt lõi, bình an bất định: Bắt đầu từ đâu – khi dòng suy…
Đôi khi, việc bắt đầu hành trình tự khám phá có thể cảm thấy choáng ngợp. Chúng ta có quá nhiều suy nghĩ, quá nhiều cảm xúc chồng chéo, khiến việc nhìn nhận rõ ràng trở nên khó khăn. Giống như một chiếc lá khô bị gió cuốn đi không định hướng, tâm trí chúng ta cũng có thể lang thang không mục đích.
Đừng lo lắng. Chúng ta sẽ bắt đầu từ phần dễ dàng nhất, một cách nhẹ nhàng nhất, như việc bạn chỉ đơn giản là trải lòng mình ra giấy. Đây không phải là một bài kiểm tra trí tuệ, cũng không phải là một cuộc phỏng vấn xin việc. Đây chỉ là một cuộc trò chuyện chân thành với chính mình, không có đúng sai, không có kỳ vọng.
Khi dòng suy nghĩ của bạn cứ luẩn quẩn như chiếc lá khô: Bài tập “trút bầu tâm sự”
Mình muốn bạn lấy cuốn sổ và cây bút ra. Hoặc mở một file trắng trên máy tính. Và bắt đầu viết. Không cần suy nghĩ quá nhiều về cấu trúc, ngữ pháp hay từ ngữ. Cứ viết ra tất cả những gì đang diễn ra trong đầu bạn, những điều khiến bạn bận tâm, những điều bạn khao khát, những điều bạn ghét bỏ. Hãy nghĩ về những câu hỏi sau đây như những cánh cửa hé mở, giúp bạn bắt đầu:
- Điều gì khiến bạn cảm thấy sống động nhất? Khi nào bạn cảm thấy mình là chính mình nhất?
- Điều gì khiến bạn tức giận, thất vọng, hoặc cảm thấy bị tổn thương sâu sắc? Những điều gì trong thế giới này khiến bạn muốn thay đổi?
- Khi bạn giúp đỡ người khác, điều gì khiến bạn cảm thấy hài lòng nhất?
- Nếu bạn có một ngày hoàn hảo không giới hạn về tiền bạc hay thời gian, bạn sẽ làm gì?
- Nếu bạn nhìn lại cuộc đời mình, những khoảnh khắc nào khiến bạn tự hào nhất?
- Điều gì khiến bạn cảm thấy sợ hãi khi nghĩ về tương lai?
- Điều gì là quan trọng nhất đối với bạn trong các mối quan hệ (gia đình, bạn bè, đối tác)?
Bạn có thể viết liên tục trong 10-15 phút. Đừng dừng lại để chỉnh sửa hay suy nghĩ xem mình có đang viết đúng không. Cứ để mọi thứ tuôn chảy. Đây là một kỹ thuật được gọi là “viết tự do” (freewriting) và nó rất hiệu quả để giải phóng những suy nghĩ bị kìm nén và đưa ra ánh sáng những điều tiềm ẩn trong vô thức. Ví dụ, bạn có thể nhận ra mình viết đi viết lại về “sự công bằng”, về “việc giúp đỡ cộng đồng”, hay về “sự sáng tạo không giới hạn”.
Đặt câu hỏi nhỏ xíu để hé lộ điều bạn thật sự quan tâm: Phân loại và nhóm lại
Sau khi đã trút bầu tâm sự, bây giờ là lúc chúng ta nhìn lại những gì đã viết. Đừng vội phán xét. Hãy đọc lại toàn bộ những gì bạn đã ghi xuống. Hãy đọc như thể bạn đang đọc nhật ký của một người bạn thân.
Khi đọc, bạn có thấy những từ khóa, những chủ đề, hay những cảm xúc lặp đi lặp lại không? Hãy gạch chân hoặc tô sáng những từ ngữ, câu nói mạnh mẽ nhất, những ý tưởng nổi bật nhất. Ví dụ, nếu bạn thường xuyên viết về việc “được tự do làm điều mình thích”, “không bị ràng buộc”, “tự chủ trong công việc”, thì có lẽ “Tự do” là một giá trị quan trọng đối với bạn.
Nếu bạn viết về “mong muốn giúp đỡ những người yếu thế”, “chia sẻ kiến thức”, “làm việc ý nghĩa cho cộng đồng”, thì “Cống hiến” hay “Lòng trắc ẩn” có thể là những giá trị mà bạn tìm kiếm. Hãy thử nhóm những từ khóa này lại thành các chủ đề lớn hơn. Đừng cố gắng tìm ra những cái tên mỹ miều, chỉ cần những từ ngữ đơn giản, gần gũi nhất với bạn.
- Bạn có thể thấy những từ như: độc lập, tự chủ, không bị kiểm soát → có thể nhóm lại thành Tự do.
- Những từ như: trung thực, đáng tin cậy, rõ ràng → có thể nhóm lại thành Chân thật/Thành tín.
- Những từ như: học hỏi, khám phá, phát triển bản thân → có thể nhóm lại thành Trí tuệ/Sự phát triển.
Đừng ép buộc mình phải tìm ra một số lượng cụ thể các giá trị lúc này. Mục tiêu của bước này là để bạn bắt đầu nhận diện những “dấu vết” mà các giá trị cốt lõi của bạn để lại trong suy nghĩ và cảm xúc hàng ngày. Đây là bước đầu tiên để bạn có thể tìm giá trị cốt lõi của mình một cách chân thực và nhẹ nhàng nhất.
Bạn có thể cảm thấy hơi khó khăn lúc đầu, nhưng hãy nhớ, mỗi mảnh ghép nhỏ bạn tìm thấy sẽ giúp bạn xây dựng nên một bức tranh toàn cảnh về con người mình. Và bức tranh đó chính là nền tảng để bạn vững vàng hơn, để có được bình an bất định trong mọi hoàn cảnh.
Khi bạn đã sẵn sàng đi xa hơn một chút: Khám phá sâu hơn vào bản ngã
Sau khi đã có một cái nhìn tổng quan về những gì đang diễn ra bên trong mình, và đã nhóm lại được một vài chủ đề tiềm năng, bây giờ là lúc chúng ta đi sâu hơn một chút. Đây là bước mà bạn sẽ bắt đầu tinh chỉnh, sắp xếp và đặt tên cho những giá trị mà bạn đã nhận diện được. Nó giống như việc bạn đã có những viên đá thô, và giờ là lúc mài giũa chúng thành những viên ngọc sáng. Bước này đặc biệt quan trọng để giúp bạn tìm giá trị cốt lõi một cách rõ ràng và ý nghĩa nhất.
Khoanh vùng những điều quan trọng nhất, như tìm viên ngọc trong cát
Bạn đã có một danh sách các từ khóa, các nhóm chủ đề từ bước trước. Bây giờ, hãy đọc lại danh sách đó và hỏi mình: “Trong số này, điều gì thực sự là TÔI? Điều gì mà nếu thiếu nó, tôi sẽ cảm thấy không còn là mình nữa?”.
Đây là lúc bạn cần cảm nhận sâu sắc bằng trực giác. Đôi khi, một giá trị có thể nghe rất hay, rất “đúng đắn”, nhưng nó có thực sự cộng hưởng với bạn không? Ví dụ, bạn có thể nghĩ “Tiền bạc” là một giá trị quan trọng, nhưng khi đào sâu, bạn nhận ra điều bạn thực sự cần là “An toàn tài chính” để có “Tự do làm điều mình thích” hay “Giúp đỡ gia đình”. Vậy thì, “An toàn tài chính” hoặc “Tự do” mới là giá trị cốt lõi, chứ không chỉ đơn thuần là “Tiền bạc”.
Bạn có thể tham khảo một số danh sách giá trị phổ biến (như danh sách các giá trị cá nhân của Brené Brown hoặc từ các nhà tâm lý học khác) để có thêm gợi ý. Điều quan trọng là bạn phải tự mình cảm nhận xem từ nào “chạm” đến bạn nhất. Hãy chọn ra 5-10 giá trị mà bạn cảm thấy mạnh mẽ nhất, đại diện nhất cho con người bạn.
Sau khi có danh sách 5-10 giá trị, hãy xếp chúng theo thứ tự ưu tiên. Nếu bạn chỉ có thể chọn 3 giá trị để sống theo, bạn sẽ chọn những giá trị nào? Đây là một bài tập khó, nhưng nó giúp bạn nhìn rõ hơn điều gì thực sự là nền tảng cho mọi thứ khác. Ví dụ, một người có thể sắp xếp: 1. Chân thật, 2. Sáng tạo, 3. Kết nối. Người khác có thể là: 1. Gia đình, 2. Phát triển, 3. Cống hiến.
Thử sống với giá trị đó trong một tuần – cảm giác ra sao?
Việc nhận diện giá trị cốt lõi mới chỉ là bước khởi đầu. Để thực sự cảm nhận được sức mạnh của chúng, bạn cần đưa chúng vào cuộc sống hàng ngày. Hãy chọn lấy 1-2 giá trị mà bạn đã xếp hạng cao nhất và thử sống với chúng một cách ý thức trong một tuần.
Ví dụ, nếu “Chân thật” là giá trị hàng đầu của bạn, hãy tự hỏi: “Trong mọi cuộc trò chuyện, mọi hành động, mình có đang sống chân thật không? Mình có dám nói lên sự thật (một cách nhẹ nhàng và tôn trọng) không, dù đôi khi điều đó có thể không dễ dàng?”
Nếu “Kết nối” là giá trị của bạn, hãy dành thời gian thực sự lắng nghe người khác, dành một buổi tối không điện thoại để trò chuyện với gia đình, hoặc chủ động liên hệ lại với một người bạn cũ. Hãy quan sát cách bạn cảm thấy khi bạn chủ động sống theo những giá trị đó. Bạn có cảm thấy tràn đầy năng lượng hơn không? Bạn có cảm thấy bình yên và hài lòng hơn không?
Một người bạn của mình, anh Khoa, 38 tuổi, đã từng rất căng thẳng với công việc. Anh ấy luôn cố gắng làm hài lòng mọi người, không dám từ chối, và thường xuyên cảm thấy kiệt sức. Khi anh ấy nhận ra “Sự bình yên nội tâm” và “Ranh giới cá nhân” là những giá trị cốt lõi, anh bắt đầu tập nói “không” với những yêu cầu vượt quá khả năng của mình, dành thời gian cho bản thân để thiền và đọc sách. Ban đầu, anh cảm thấy có lỗi, nhưng dần dần, anh nhận thấy mình làm việc hiệu quả hơn, các mối quan hệ cũng trở nên chân thật hơn, và điều quan trọng nhất, anh tìm lại được sự bình an trong tâm hồn. Sự nghiệp của anh vẫn phát triển, nhưng theo một cách bền vững hơn, ít căng thẳng hơn.
Quá trình này không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Sẽ có những lúc bạn quên đi giá trị của mình, hoặc bị cuốn vào guồng quay cũ. Điều đó hoàn toàn bình thường. Điều quan trọng là sự nhận thức. Mỗi khi bạn nhận ra mình đã đi chệch hướng, hãy nhẹ nhàng nhắc nhở bản thân và điều chỉnh lại. Đây là một hành trình liên tục, không phải là một điểm đến duy nhất. Việc thực hành này giúp bạn ngày càng củng cố được cái neo của mình, giúp bạn giữ được bình an bất định dù cho cuộc sống có mang đến bất kỳ thử thách nào.
Những biến thể tùy hoàn cảnh mỗi người: Khi cuộc đời không đi theo sách vở
Bạn đã đi được một chặng đường khá xa trong việc khám phá bản thân rồi đó. Nhưng cuộc sống vốn không phải là một cuốn sách giáo khoa, và hành trình tìm giá trị cốt lõi của mỗi người cũng sẽ có những ngã rẽ, những thách thức riêng. Mình hiểu rằng sẽ có lúc bạn cảm thấy bối rối, hay bài tập này dường như không “khớp” hoàn toàn với mình. Và điều đó hoàn toàn ổn.
Khi bạn cảm thấy mình bị tắc nghẽn, không biết viết gì thêm
Có những lúc, dù cố gắng đến mấy, bạn vẫn cảm thấy đầu óc trống rỗng, không thể viết ra thêm một dòng nào. Đừng cố gắng ép buộc bản thân. Hãy cho phép mình nghỉ ngơi. Đôi khi, việc đi dạo trong công viên, nghe một bản nhạc yêu thích, hoặc đơn giản là nhìn ngắm bầu trời cũng có thể giúp tâm trí bạn thư giãn và những ý tưởng mới lại bắt đầu nảy sinh.
Nếu bạn vẫn cảm thấy khó khăn, hãy thử các cách tiếp cận khác:
- Trò chuyện với một người bạn đáng tin cậy: Kể cho họ nghe những gì bạn đang suy nghĩ. Đôi khi, việc nói thành lời và nhận được sự lắng nghe từ người khác có thể giúp bạn sắp xếp lại suy nghĩ của mình. Họ cũng có thể nhìn thấy những điều mà bạn chưa nhận ra về bản thân mình.
- Quan sát phản ứng của bạn: Trong một ngày, hãy ghi lại những khoảnh khắc bạn cảm thấy rất vui, rất buồn, rất giận dữ hoặc rất thất vọng. Phía sau những cảm xúc mạnh mẽ đó thường ẩn chứa những giá trị quan trọng. Ví dụ, nếu bạn tức giận khi thấy ai đó bị đối xử bất công, có thể “Công bằng” là một giá trị lớn đối với bạn.
- Dùng hình ảnh thay vì từ ngữ: Nếu việc viết quá khó, hãy thử vẽ, cắt dán ảnh từ tạp chí, hoặc tìm những hình ảnh trên mạng mà bạn cảm thấy kết nối. Những hình ảnh này có thể khơi gợi những ý nghĩa sâu sắc hơn về giá trị của bạn.
Khi các giá trị của bạn dường như xung đột nhau
Đây là một tình huống rất phổ biến. Ví dụ, bạn có thể đề cao “Gia đình” nhưng cũng rất coi trọng “Sự nghiệp và Thành công”. Đôi khi, bạn cảm thấy mình phải hy sinh cái này để đạt được cái kia. Hoặc “Tự do” của bạn có thể mâu thuẫn với “Trách nhiệm” bạn gánh vác.
Trong trường hợp này, hãy nhớ rằng các giá trị không phải lúc nào cũng cố định và cứng nhắc. Chúng là những la bàn, không phải là những sợi xích. Thay vì coi chúng là xung đột, hãy nghĩ cách làm thế nào để chúng có thể “chung sống” hoặc “bổ trợ” cho nhau. Ví dụ:
- Tìm kiếm sự cân bằng: Có thể không phải lúc nào bạn cũng có thể dành 100% cho cả hai, nhưng bạn có thể tìm cách chia sẻ thời gian và năng lượng một cách có ý thức. Đặt ra ranh giới rõ ràng giữa công việc và gia đình.
- Tìm “cầu nối”: Liệu có cách nào để sự nghiệp của bạn có thể phục vụ gia đình, hoặc ngược lại? Ví dụ, một sự nghiệp thành công có thể mang lại sự ổn định và thời gian chất lượng hơn cho gia đình. Hoặc bạn có thể tìm thấy ý nghĩa công việc thông qua việc hỗ trợ gia đình.
- Thứ tự ưu tiên trong từng giai đoạn: Cuộc sống của chúng ta thay đổi theo từng giai đoạn. Có thể ở giai đoạn này, “Phát triển sự nghiệp” là ưu tiên hàng đầu, nhưng khi có con, “Gia đình” lại trở thành trung tâm. Điều đó hoàn toàn bình thường. Giá trị cốt lõi có thể được sắp xếp lại thứ tự ưu tiên tùy theo hoàn cảnh và giai đoạn cuộc đời của bạn.
Khi các giá trị thay đổi theo thời gian – liệu có ổn không?
Tuyệt đối là ổn! Con người là sinh vật không ngừng học hỏi và phát triển. Những trải nghiệm mới, những mối quan hệ mới, những bài học cuộc đời có thể làm thay đổi cách bạn nhìn nhận thế giới và những điều bạn trân trọng. Giá trị cốt lõi có thể là những yếu tố tương đối ổn định, nhưng cách chúng biểu hiện và mức độ ưu tiên của chúng hoàn toàn có thể thay đổi.
Mình có một người bạn, chị Mai, 45 tuổi. Hồi trẻ, giá trị hàng đầu của chị là “Thành tựu” và “Công nhận”. Chị làm việc không ngừng nghỉ để đạt được những mục tiêu lớn, được cấp trên khen ngợi. Nhưng sau một biến cố sức khỏe, chị nhận ra “Sức khỏe” và “Sự bình yên” mới thực sự là những điều quý giá nhất. Chị bắt đầu giảm khối lượng công việc, dành nhiều thời gian hơn cho bản thân và những sở thích cá nhân. Chị cảm thấy mình hạnh phúc và mãn nguyện hơn rất nhiều, dù sự nghiệp không còn rực rỡ như trước.
Đây không phải là một thất bại. Đây là một sự tiến hóa. Việc định kỳ xem xét lại các giá trị cốt lõi của mình (ví dụ mỗi năm một lần, hoặc sau mỗi biến cố lớn) là một cách lành mạnh để đảm bảo rằng bạn vẫn đang sống một cuộc đời chân thực với con người hiện tại của mình. Nhờ đó, bạn sẽ liên tục giữ được sự bình an bất định, bởi vì bạn đang không ngừng điều chỉnh và kết nối với chính mình.
Khi kỹ thuật không work – làm gì để tìm giá trị cốt lõi và bình an bất định?
Mình hiểu rằng, không phải công cụ hay kỹ thuật nào cũng phù hợp với tất cả mọi người, hay phù hợp vào mọi thời điểm. Có những lúc, dù bạn đã cố gắng hết sức, những bài tập này vẫn không mang lại kết quả như mong đợi, hoặc bạn cảm thấy mình vẫn bế tắc. Và điều đó hoàn toàn bình thường. Con người chúng ta phức tạp hơn những gì có thể gói gọn trong vài bước thực hành.
Nếu bạn cảm thấy bài tập này không “work” với mình, đừng tự trách móc bản thân. Điều đó không có nghĩa là bạn sai, hay bạn không đủ khả năng để tự khám phá. Nó chỉ đơn giản là, tại thời điểm này, có thể bạn cần một phương pháp khác, hoặc một sự hỗ trợ khác. Việc tìm giá trị cốt lõi và đạt được bình an bất định là một hành trình dài và đòi hỏi sự kiên nhẫn.
Chấp nhận và thực hành lòng trắc ẩn với bản thân
Trước hết, hãy dành cho mình một chút lòng trắc ẩn. Hãy tự nói với mình: “Không sao đâu. Mình đã cố gắng rồi, và việc không đạt được kết quả ngay lập tức là điều bình thường.” Trong tâm lý học, Kristin Neff đã nghiên cứu rất nhiều về tầm quan trọng của lòng trắc ẩn tự thân (self-compassion). Đó là cách chúng ta đối xử với bản thân mình như cách chúng ta đối xử với một người bạn thân đang gặp khó khăn: với sự tử tế, thấu hiểu, và chấp nhận.
Khi bạn không thể tìm thấy câu trả lời ngay lập tức, hãy chấp nhận sự không chắc chắn đó. Hãy buông bỏ áp lực phải “tìm ra” một cách hoàn hảo. Đôi khi, câu trả lời sẽ đến một cách bất ngờ, trong một khoảnh khắc tĩnh lặng, hoặc khi bạn không còn cố gắng quá sức nữa.
Thay đổi môi trường và tìm nguồn cảm hứng mới
Nếu bạn cảm thấy bế tắc, có thể đã đến lúc thay đổi môi trường hoặc tìm kiếm những nguồn cảm hứng mới. Đôi khi, việc đọc một cuốn sách hay, xem một bộ phim ý nghĩa, lắng nghe một podcast truyền cảm hứng, hoặc thậm chí là đi du lịch đến một nơi mới có thể mở ra những góc nhìn khác, giúp bạn nhận ra những điều mà trước đây bạn chưa từng nghĩ đến.
Ví dụ, việc đọc về cuộc đời của những nhân vật truyền cảm hứng, những nhà tư tưởng lớn như Carl Jung hay những nhà thơ như Rumi, có thể khơi gợi trong bạn những suy nghĩ sâu sắc về ý nghĩa cuộc đời và những giá trị mà họ đã sống theo. Carl Jung đã nói rất nhiều về việc khám phá vô thức và bản ngã cá nhân, những khái niệm có thể giúp bạn nhìn nhận lại quá trình tự khám phá của mình. Hay những nghiên cứu về sự dễ tổn thương và lòng dũng cảm của Brené Brown cũng có thể cung cấp cho bạn những cái nhìn sâu sắc về cách chúng ta đối mặt với những phần chưa hoàn hảo của bản thân.
Tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp
Nếu bạn cảm thấy mình đang mắc kẹt trong một vòng lặp lo âu, hoặc những cảm xúc tiêu cực đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày, đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ một chuyên gia tâm lý. Một nhà trị liệu, một huấn luyện viên cuộc sống (life coach), hay một người cố vấn có kinh nghiệm có thể cung cấp cho bạn những công cụ, kỹ thuật chuyên sâu hơn và một không gian an toàn để bạn khám phá bản thân mình.
Họ có thể giúp bạn nhìn nhận vấn đề từ một góc độ khách quan, nhận diện những mô hình suy nghĩ hoặc hành vi mà bạn chưa từng nhận ra, và cùng bạn xây dựng một kế hoạch cá nhân hóa để tìm ra con đường của riêng mình. Việc tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là một hành động dũng cảm và thông minh, thể hiện bạn thực sự quan tâm đến sức khỏe tinh thần và sự phát triển của bản thân.
Hành trình tìm giá trị cốt lõi để neo giữ bình an bất định là một hành trình dài, không có điểm dừng. Nó là một quá trình liên tục của việc học hỏi, thích nghi và trưởng thành. Có thể hôm nay bạn tìm thấy một giá trị, ngày mai bạn lại khám phá ra một khía cạnh mới của nó, hoặc thậm chí là một giá trị hoàn toàn khác. Đó là vẻ đẹp của sự sống – luôn vận động và biến đổi.
Điều quan trọng nhất là bạn đã bắt đầu hành trình này, bạn đã dành thời gian để lắng nghe chính mình, để đặt những câu hỏi sâu sắc. Mỗi bước đi, dù nhỏ bé đến đâu, cũng đều là một sự tiến bộ đáng kể. Hãy tin tưởng vào bản năng của mình, hãy tử tế với bản thân trong suốt quá trình này. Bạn không đơn độc, và bạn hoàn toàn có khả năng tìm thấy những điều thực sự quan trọng đối với mình, để sống một cuộc đời trọn vẹn và ý nghĩa, dù cho những con sóng cuộc đời có xô đẩy ra sao.
Hãy nhớ rằng, bạn xứng đáng với sự bình yên và hạnh phúc. Và sự bình yên đó nằm ngay trong bạn, chỉ chờ bạn khám phá ra mà thôi.
Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế lời khuyên từ chuyên gia tâm lý. Mỗi người có hoàn cảnh riêng, hãy lắng nghe trực giác và quyết định của mình.
